HUBRIS EN KONINGEN IN DE WACHT

Olympia is een mooie plaats om na te denken over de Griekse identiteit. Het dorp bestaat bij de gratie van de opgravingen en het schitterende museum dat goed bewaarde parapher nalia van de antieke spelen ten toon stelt. De bevolking is ofwel herbergier, ofwel souvernirverkoper en tevens snackbarhouder. Moderne hotels temidden van de resten van geschiedenis, waaraan de Grieken erg zeggen te hechten maar waaraan zij zelf niets doen. Vanaf de eerste opgravingen aan het eind van de negentiende eeuw zijn het Duitsers (Pruissen) geweest die Olympia tot leven en dus tot welvaart hebben gebracht. Dat de tempels, badhuizen, gymzalen en gastenverblijven vandaag bedolven zijn onder onkruid en dooie takken deert de bewoners van Olympia kennelijk niet. De subsidies zijn op, dus wordt er niet verder verzorgd, laat staan gezocht (er liggen nog gigantische hoeveelheden historische resten onder de velden).

Old Olympia, Pelononnesos, Greece

Historisch bewustzijn vertaalt zich vooral in handen ten hemel rijzen over de huidige economie, zuchten over de relatie tussen eros en tanatos en klagen over de regering. De neo-Helenen weten geen raad met hun modern identiteit en blijven steken in melodramatisch fatalisme: lijden is hun lot, balanceren tussen licht en schaduw hun enig antwoord op de eeuwige toorn van de goden, schipperen tussen mythen en werkelijkheid hun antwoord op de moderne uitdagingen. De schuld van de crisis ligt bij Brussel, Washington en de oliemaatschappijen. Veelzeggend zijn de talloze blauwe borden waarop de EU-subsidies bekend worden gemaakt, van (niet afgemaakte) snelwegen, tot restauratie van hun eigen culturele erfgoed. Nog meer zeggend zijn de verschillen tussen de aangevraagde subsidies: ruim twee ton om de ruïnes van Olympia te redden, ruim 6 miljoen om een zoveelste vijfsterren hotel te bouwen. Zijn ze in Brussel inderdaad helemaal gek geworden? En de Griek is niet eens dankbaar. Maar dan, bij een glas wijn, spreken we met boekhandelaar Apostolos, die uitlegt hoe de Grieken eigenlijk alleen maar gelukkig zijn als ze oorlog voeren, hoe Hellas is doordrenkt met bloed, hoe er zoveel geleden is dat het nooit meer erger kan. Crisis? Dat is een typisch Europees begrip, ver van ons bed. Wij Grieken zijn anders.  Paniek? Zorgen? Welnee, gewoon een beetje tegenslag. Daar worden wij Grieken groot en sterk van. Stil blijve zitten als we geschoren worden. En hij geeft ons nog de wijze raad vooral ‘s middags een dutje te doen om ‘s nachts beter te kunnen slapen. 

Koningen in de wachtkamer

Waar we ook komen, van Tunesië tot Griekenland, vrijwel niemand wil meer naar de stembus. Een groot wantrouwen jegens politici en een ernstige twijfel aan het voordeel van democratie liggen hieraan ten grondslag. Ook in Griekenland wordt aan revolutie gedacht als de aanstaande verkiezingen in mei opnieuw de oude, gevestigde partijen (en de corruptie) aan de macht brengen. De roep om een sterke hand is de Grieken van oudsher niet vreemd.  Goed om te weten dat Constantijn II, de afgezette Griekse koning, in Londen leeft en graag terug wil komen, al was het maar om zijn onroerend goed terug te pakken. En hij is niet de enige werkloze monarch die misschie de tijd rijp acht voor een come back. Emanuele Filiberto, prins van Venetië en Piedmonte, is nu nog hedge fonds manager in Geneve, maar staat te popelen om de Italianen weer de goede weg te wijzen. Hetzelfde geldt ongetwijfeld voor Fouad II van Egypte, zoon van koning Farouk, die, voordat hij werd afgezet in 1953, zijn toen zes maanden oude opvolger benoemde, die vervolgens nog geen jaar op de troon ‘ zat’ . Fouad was aanvankelijk onroerend goed makelaar in Parijs, maar woont inmiddels in Zwitserland. Ook Osman Bayezid, afstammeling van de Ottomaanse dynastie en thans werkzaam als bibliothecaris in New York, zou best met zijn officieuze naam Grote Sultan Bayezid III aan de macht willen komen als Turkije echt de weg kwijtraakt. Architect en troonpretendent Nicolas Petrovi Njegos II van Macedonië wacht in Parijs op zijn kans de dertig kastelen die hem zouden toebehoren terug te krijgen. Als koning is dat een fluitje van een cent. Tot slot, ook de hertog van Breganza, die nu nog olijven verbouwt in Sintra buiten Lissabon, heeft misschien wel weer zin in een troon. Militaire staatsgrepen zijn helemaal niet nodig met zo’n arsenaal aan ‘koningen’ in de coulissen. (Bron: Monocle)

MEDITERRAANSE INGREDIENTEN:

De Grieken voeren nog steeds oorlog en in dit geval over namen.  We zijn bij de prachtige vestingstad Monemvasia , aan de oostkust van de Peloponnesos,  waar volgens de bewoners oorspronkelijk  de “malvasia “ druif  vandaan komt. Deze  aromatische druif wordt inmiddels over de hele wereld gebruikt om dessertwijnen te maken, zoals o.a. madeira, witte port en passito’s van de Eolische eilanden. Maar vanaf volgend jaar februari mag deze wijn alleen maar Malvasia heten als hij ook werkelijk uit dit gebied komt.

Hetzelfde geldt voor Vinsanto , waarbij ik meteen aan Toscane moet denken en waar je heerlijke cantuccini in kan dopen.  Deze italiaanse  wijn mag  al sinds 2002 alleen vin santo op het etiket zetten om het type wijn aan te duiden. De “echte” Vinsanto komt van het Griekse eiland Santorini.

Malvasia from the Kinsterna vineyard, Monemvasia, Peloponnesos, Greece

De Griekse keuken blinkt niet uit in geraffineerdheid en gevarieerdheid en wat vooral opvalt is het gebrek aan verse vis en het ontbreken van  vissersbootjes in de havens.

De visvangst is de laatste tijd zo teruggelopen, o.a. door overbevissing met dynamiet, dat het niet meer de moeite waard is om te vissen. Langs de kust zie je zo nu en dan een duiker naar inktvissen zoeken, maar het meest genieten we op het ogenblik toch van de verse wilde groenten en kruiden, die ook hier weer overal te vinden zijn tussen de zwoel geurende gele bremstruiken.

Zo kregen we in een klein restaurant in Monemvasia deze hele dunne taart van spinazie die denk ik heel gemakkelijk te maken is:

-        - maak een deeg van bloem, water en een beetje olijfolie en rol dit heel   erg dun uit ( of neem filodeeg)

-        -snij verse spinazie ( of andere bladgroente) fijn en bak deze met fijngesneden bosui in een beetje olijfolie: uit laten lekken:

-        zout, + peper + eventueel wat verkruimelde feta kaas erbij

-        -vulling in het midden van dun uitgerold deeg leggen en deeg er als een envelop om heen vouwen.

-        -Dit in een koekenpan, zonder olie, om en om bakken.

Twee tips om mooi te overnachten voor wie zich naar de Mani streek verplaatst,  het allermooiste gebied langs de Middellandse Zee waar wij tot nu toe zijn geweest. Wild, authentiek, vol geschiedenis. Torenhuizen op rotsen, die dienden om de buren te beschieten. Hier (net als op Kreta) is vendetta nog heel gewoon, zeggen de mensen. Rechtspraak? 

Vathia, Mani, Peloponnesos, Greece

Kyrimai Hotel in Gerolimenas (Mani) 

Kyrimai Hotel, Gerolimenas, Greece

En Kinsterna Hotel & Spa in Agios Stefanos, bij Monemvasia. Maken hun eigen wijnen o.a. van de Malvasia druif.

DE ZOOL VAN DE LAARS

Het moet gek zijn om helemaal onder in Italië te wonen. De Pugliesi leven ongeveer even ver van Rome als van Athene. Daarom gaan zij ook gewoon hun eigen gang, maar verslonzen zij niet. Vergeleken met, bijvoorbeeld, Sicilië, zijn Basilicata en Puglia schoon en georganiseerd. Er is de afgelopen jaren zichtbaar in infrastructuur en zelfvertrouwen geinvesteerd. Gaten in de weg, dat wel, maar Puglia was in 2011 ‘s lands export regio nr. 1. Zijn ze in Napels en Catania nog arrogant, in Taranto, Brindisi, Lecce en Bari zijn ze oprecht aardig en ontspannen. Wij geven zestig cent fooi aan de barman van een groot, neonverlicht café, en de hele bediening in witte schort komt ons een hand geven, met een buiging toe. In Gerace waren alle restaurants dicht, maar één mevrouw kreeg medelijden, deed de lichten aan en kookte voor ons pasta met aubergines en worst. Wijn uit een originele mandfles, zelf gemaakt, 2.- euro voor een liter. Zodra ze merken dat we van ver komen, krijgen we wat aangeboden. Dit nog even proeven, daar nog aan ruiken, neem dat boekje maar mee, hier is een extra flesje, een zak met citroenen, doen we toch niks mee. Drie nachten slapen, twee voor de helft betalen. Waar vind je dat nog?

San Giuseppe church, Bari, Italy

Op 19 maart wordt San Giuseppe gevierd in het uiterste Zuiden: dat betekent dat iedereen mag aanschuiven bij de lunch en bij het (laatste) avondmaal, want deze dag staat in het teken van Jezus en zijn apostelen. Je hoeft niet te betalen, het is katholiek uitdelen zo vlak voor Pasen.  Maximaal dertien personen per tafel, net als toen. Op bordjes staan de namen van Jezus, Paulus, Petrus etc. Ruzie om wie wie mag zijn, alleen niet om Judas, denken wij. En de gastheer is vermoedelijk altijd Jezus. Voor één dag de baas.

Op straat worden we aangesproken. Ah, uit Holland, we hebben daar vrienden, in

Luik…en we spreken ook jullie taal, zeggen ze in het Duits… zoveel warmte spreek je niet tegen. We worden geholpen met de (propvolle) auto veilig parkeren, met de weg vinden, met onderhandelen over kortingen. Geven en delen als levensvorm, een verademing. Omdat er zo weinig is? Met een ui, een tomaat en olijfolie tal van gerechten bedenken en daarbij Magna Graecia aanhalen, hun geschiedenis, waar het echt om gaat. Hannibal, Sarazenen, Noormannen, ze kwamen allemaal halen wat ze thuis niet konden verbouwen. Het heeft forten en torens opgeleverd, maar in plaats van achterdocht juist begrip voor menselijke zwakte. Dan krijg je vanzelf aardige mensen, die, zoals 80% van Italië, geen Italiaans maar een eigen dialect spreken. Hier is het bijna Grieks. En hier is Griekenland het grote voorbeeld, niet de schlemiel. Uiteindelijk gaat geografische ligging boven politieke grenzen. Een totaal ander beeld van Europa, en zeker van de EU, is het gevolg.  

Gerace, Italy

MEDITERRAANSE INGREDIENTEN: 

De voet van Italië is een opeenvolging van mooie dorpen en mooie uitzichten op turquoise baaien. Gerace, Crotone, Taranto, Gallipoli, Otranto, met als heerlijk wijngebied in Calabrië, Ciro. Een van de betere wijnmakers is Librandi , in Ciro Marina. Een modern bedrijf dat het gebruik van de locale druiven respecteert, voor rode en rosé wijn ‘gaglioppo’ en voor hun witte wijn ‘greco bianco’, maar ook experimenteert met andere druivensoorten die ooit door de oude Grieken aangeplant zijn. Zij produceren verschillende mooie hoog aangeschreven wijnen en toen wij hun Cantina bezochten was het meest opvallend dat de plaatselijke bewoners hun lege waterflessen met lichtrode wijn voor de lunch uit stalen vaten tapten. Een keurige man in pak nam meteen maar 4 x10 liter jerrycans van deze lekkere rosé mee. Wij konden het niet laten om ook onze lege waterfles met wijn te laten vullen en hebben zo mee kunnen genieten van deze makkelijke, naar aardbei/citrus smakende wijn met lichte tannines.

'Librandi', Ciro Marina

Overal in Zuid Italië krijg je de meest spannende ‘wilde’, en soms ‘vergeten’ groenten, zoals chicoree, boragine en paarse wortelen. Een verrassing was het voorafje in restaurant Max: een omelet met wilde asperges en witte truffel uit Calabrië. Volgens de eigenaar zijn deze truffels in meerdere gebieden van Italië te vinden, maar al zagen deze er mooi uit, zij smaakten naar niets…De asperges daarentegen waren fantastisch: donkergroen, dun en heel erg bitter. Deze bittere smaak komt doordat de asperges op as groeien, op grond die het jaar daarvoor opzettelijk is verbrand. 

Nadat je om de hak heen rijdt wordt de kust ruiger en veranderen de dorpen van kleur en van architectuur. Van pastel naar verschillende wittinten. Overal staan Masseria’s, versterkte boerderijen. Velen zijn inmiddels in gebruik als hotel, B&B of agriturismo en onze tip hier is Masseria Panereo, buiten Otranto. Schitterend uitzicht, mooie locale keuken, totale rust.

Inmiddels zijn we in de italiaanse provincie Puglia en mijn grote zonde hier is ‘Burrata’, een bol gevuld met mozzarella en dikke room, een verademing na de taaie mozzarella bollen die je in zelfs in Italië vaak voorgeschoteld krijgt.

Ciro Marina, Italy

Als het slecht weer is worden er geen vissen gevangen en weet je dat je geen ‘verse’ vis in een restaurant moet bestellen. Toch zijn er altijd sardientjes en ansjovis te krijgen en dit recept kregen wij bij vrienden:

Sformato d’acciughe o di sarde;

-       ontgraat verse ansjovis of sardientjes

-       meng paneermeel met ½ geraspte parmesaanse kaas en ½ geraspte oude geitenkaas

-       rozijnen+geroosterde pijnboompitten+ gehakte verse munt

Vet een platte ovenschaal in, en leg hier een laag visfilets in. Daarover een laag paneermeel, strooi daarover rozijnen, pijnboompitten en munt. Dan weer een laag vis en een laag paneermeel. In voorverwarmde oven goudbruin laten worden. 

VICO, SCILLA EN CHARYBDIS

Eigenlijk nogal per ongeluk belandden we in het bergdorp Vatolla (nog net zicht op zee), waar zich de Fondazione Giambattista Vico bevindt. Ik ben afgestudeerd op de geschiedsfilosoof Vico en vond het bijzonder om in het huis te staan waar hij zeven jaar bijles heeft gegeven aan de kinderen van een van de Spaanse bezetters van Napels, de edelman Vargas. Sindsdien draag ik een T-shirt met de tekst: “De mens begon in het bos, toen kwamen de hut, het dorp, de stad en uiteindelijk de universiteit…” Volgens Vico zal elke cultuur wel weer eindigen in het bos. De bij ons veel bekendere Hegel en Marx hebben zich aan zijn denken gelaafd, al hebben ze dat vrijwel nooit toegegeven. De volgende gedachte kwam logisch bij mij op: Luxor, Athene, Rome, Wenen, Berlijn en Tripoli beloofden een (meestal) duizendjarig rijk maar haalden het bij lange na niet. Ze gingen ‘Vichiaans’ ten onder. Nu Athene en Rome in het modern Europa opnieuw onder dreigen te gaan, is het moment gekomen voor de underdog om het stokje over te nemen. Die hele Italiaanse eenwording was toch al niet gewenst, dus waarom geen herkansing voor het koninkrijk van de twee Siciliën? Een lofzang op handwerk, los van het arrogante, industriele Noorden dat er niks van bakt dezer dagen. Leve de landbouw, de wijn, de sardine en de zwaardvis. Eten, drinken, leven en gewoon voor jezelf zorgen. Na Rome de zondvloed, maar niet in het Zuiden van Italië. Eindelijk weer terug naar de kern: onafhankelijk arm en gelukkig. Arm? Met een beetje fantasie wordt het nieuwe rijk de 'hub' van Afrika, en dan... Ze kijken wel raar op als ik het hier voorstel, al hebben ze, in tegenstelling tot Nederland, wel van Vico gehoord.

Scilla & Charybdis

De onderwereld bestaat. We hebben het zelf gezien. In Scilla heerst het monster uit de mythologie en zij (het is een vrouw) concurreert nog steeds met Charybdis aan de overkant. De zee kolkt, braakt wit schuim, slaat rotsen kapot, dringt huizen binnen, vaagt boten weg, huilt de hele nacht van woede. Hier valt niet te varen en niet te spotten. Wat de mens ook kiest, Scilla of Charybdis, hij zal lijden. Onze regen en drup zijn kinderspel. Hier is het dood en dood. Poseidon en Neptunus kijken hoe de nietige mens zich wapent met luiken en touw. Maar wij weten het zeker: de goden van de natuur zijn hier machtiger dan die van de kerk. Orakels worden serieuzer genomen dan weersvoorspellingen. Koffiedik kijken is bittere ernst, net als de taal van dierlijke ingewanden. Primitief? Wij lagen te rillen in ons bed en probeerden ons Odysseus voor te stellen. Intussen keken we naar “The Gladiator”, maar dat hielp niet. 

Isola Bella, Taormina, Italy

    

MEDITERRAANSE INGREDIENTEN:

We zakken langzaam de laars van Italië af en het eten wordt eenvoudiger. Simpele eerlijke ingrediënten die eigenlijk allemaal aan de Slow Food filosofie voldoen. Zo komen we in het dorp Vatolla, waar Mark zijn liefde voor Vico weer ontdekt, een zoete, rose ui tegen, geroemd om zijn  afrodisische eigenschappen, die zo zacht van smaak is dat je hem ook rauw kunt eten. En aangezien de economie van dit dorp ook een oppepper kan gebruiken, proberen ze met deze ui de Igp ( bij ons Beschermde Geografische Aanduiding) status te krijgen, waardoor ze deze ui ook buiten hun gebied kunnen promoten. Ietsje zuidelijker komen we alweer een dorp tegen dat beroemd is om zijn uien, Tropea. Deze keer rode, die ook zoet zijn, die je rauw kunt eten , die barsten van de vitaminen en mineralen en vooral goed zijn tegen hart en vaatziekten …Toen we in de kleine Osteria Le Volpi e l'Uva naar de voetbalwedstrijd Milan - Juventus keken, kregen we deze heerlijke frittata! 

- Snij een kilo rode, zoete uien in ringen en laat deze in ruim olijfolie op laag vuur zacht      worden; af laten koelen

- klop 4 eieren in een kom, voeg 1 eetlepel geraspte parmesaanse kaas toe, de gebakken rode ui,  zout en peper

- in een braadpan met deksel op een laag vuurtje gaar laten worden, warm, lauw of koud eten.

Tropea uien

Inmiddels zijn we de straat van Messina overgestoken en in Sicilië aan het genieten van de mooiste vissen, pasta’s , sinaasappels en citroenen. In een klein restaurant in Taormina, La Piazzetta, kregen we een heerlijk zomers vegetarisch gerecht , waarvan de gastvrouw met veel plezier het recept verklapte, alleen de hoeveelheden moet je zelf een beetje gokken.

Timballo di mozzarella con fiori di zucchine:

-       was de courgette bloemen en droog ze goed af.

-       Vet kleine ovenvaste bakjes in en leg de bloemen naast elkaar in de bakjes, laat ze over de rand  uitsteken.

-       Snij mozzarella in blokjes en meng deze met kappertjes, verse basilicum, zout en peper en vul de bakjes tot de helft met deze vulling, vouw de bloemen die uitsteken dicht.

-       Verwarm deze bakjes 15 min. au bain marie, zodat de mozzarella een beetje gesmolten is, haal ze uit het water.

-       Snij ontvelde tomaten in blokjes en meng deze met olijfolie, basilicum, zout en peper en leg deze vulling op de mozzarella, goed aandrukken en voorzichtig de bakjes op een bordje omkeren.

Interessant nieuws dat wij van onze Siciliaanse vrienden te horen kregen is dat er sinds 8 december 2011 een nieuwe wet is die bepaalt dat alle vis die rauw gegeten gaat worden ten minste 24 uur op -20 graden of 15 uur op -35 graden gekoeld moet zijn om alle parasieten te doden. En die arme vissers met hun mooie gekleurde vissersbootjes moeten  met hun ‘wilde vangst’ kunnen bewijzen dat er geen parasieten in hun visgronden leven. Ben benieuwd of dat lukt op Sicilië….

Scilla, Italy

Onder de Etna

Er zijn nog maar heel weinig levende vulkanen in de wereld en de Etna is misschien wel de beroemdste. Als je een tijdje in Catania verblijft merk je pas hoe de Etna de bevolking in zijn ban heeft. De vraag rijst waarom de mens zich bewust vestigt onder een permanente bedreiging. De berg rommelt, beweegt, spuwt vrijwel wekelijks as en lava, ontploft regelmatig nog veel heftiger waardoor huizen en boomgaarden worden weggevaagd, maar het deert de bewoners niet. Integendeel, ze zeggen dat ze dankzij de Etna het leven begrijpen: onvoorspelbaar en onrechtvaardig en dus moet je de dag plukken. Het gevolg is een combinatie van laissez faire en van nerveuze bedrijvigheid. Een paar uur per dag handelen en regelen en verder vooral zitten en genieten. Het is absoluut geen luiheid, eerder het aanvaarden van het noodlot. De economische crisis wordt vooral geweten aan Rome en aan het Vaticaan. Bij de kerk zou alle ellende beginnen. Witwassen, omkopen, chantage? Dat lijkt voor buitenstaanders misschien van de mafia te komen, maar de echte mafia zit niet in Palermo. Die staat aan het roer in de politiek of is lid van een bisschoppelijk college. Daar kan de burger niet tegenop en er is dus niets aan te veranderen, zegt onze vriend Michele, die zich daarom als advocaat maar heeft teruggetrokken tussen citroenbomen en broccolivelden. Opstand? Nee hoor, daar moeten de Italianen niet aan denken. Alsof revolutie oprechte politici voortbrengt… Pro forma hier en daar een staking, het oprichten van een volksbeweging (Populo Viola), meer zit er niet in. Veel praten, nauwelijks actie, ookal is er geen werk. De crisis spelt het favoritisme en de afhankelijkheid van de machthebbers juist in de kaart. Minder banen betekent meer vriendjespolitiek. Het gaat om gunnen en in ruil daarvoor een leven lang dankbaar zijn in de vorm van ‘diensten’. Zo houden ze de Italiaan wel klein. Michele haalt fatalistisch zijn schouders op: een goed glas wijn, gitaarmuziek, een kaartje leggen, naar de Etna kijken en er een gedicht over schrijven en dan rustig sterven. Kranten zijn er nauwelijks in Catania. De buitenwereld interesseert geen hond. De zoon van Michele gaat snowboarden op de Noordhelling van de vulkaan; zijn geadopteerde zoon zeilt tegelijkertijd op de turquoise zee daaronder. De Etna stoot nog maar eens een flinke rookwolk uit om ten overvloede te bewijzen wie de baas is.  

Etna, Sicily, Italy

HOMO NEAPOLITANUS

Dit wordt niet gemakkelijk voor de liefhebbers van Toscane, Portofino en Piemonte. Het echte Italie begint pas bij Napels… Daar eindigen subtiliteit, zachte charme, bloemige geuren en design. Daar begint originaliteit, harde werkelijkheid en vooral mannelijkheid.

Napels, Italy

Ah, de Napolitaanse man, zijn loopje, zijn rijden, zijn onberispelijke onberispelijkheid. Neem zijn lichaamstaal: als hij het helemaal met je eens is, helemaal niet, een beetje, vooralsnog niet, mogelijk toch. Zijn hoofd, nek, wenkbrauwen, kin praten mee. Zijn heupen, handen en benen dansen de taal van het niet uitgesprokene. In zijn kleine, gedeukte auto, waant hij zich een Formule-1 coureur, maar dan wel sturend  zonder handen. De ene heeft een mobieltje vast, de andere een sigaret. Hij haalt je niet in, hij duwt je, toeterend, van zijn weg. Hij heeft geen BMW nodig, een Fiat 500 is genoeg. Matzwart, dat wel. Hij is koning, heerser, macho. Hij kent geen minderwardigheid, want hij is Napolitaan: tegen de rijken, tegen de orde, tegen alles. Hij is God. Hij eet rauwe vis, hij wast zich niet, hij steelt, hij wint altijd. Daarom was het zo heerlijk dat Napoli van Chelsea won, op 21 februari. Hele café’s golfden bij de goals. Hier won niet een Italiaane club, maar Napels. Op kracht, niet op geld. Middenvinger in de lucht. Het Noorden is Berlusconi, leugens, corruptie. De corruptie in het Zuiden heet overleven, gunnen, wijsheid.  Napels, stad van de mannenkleren, de met de hand gestikte knoopsgaten, de subtiele overhemden met de parelmoeren, dikke knoopjes, de extravagante dassen, de maatpakken en –schoenen. Deze homo’s zijn echte, ijdele, kleine mannen…Etrusken, Grieken, Romeinen, uw erfenis is verzekerd. Gaten in de weg, maar effen in het zijn. Onder Napels wordt het alleen maar beter. Meer haar, meer branie, meer zelfoverschatting. Crisis? Nooit! Eten wat de pot schaft, klagen als ritueel, maar ze zijn altjd beter en rijden altijd harder dan de rest van de wereld. Heel mooi, zo’n voorbeeld in tijden van somberheid. Geloof in jezelf is beter dan geloof in de staat of in God, die het Zuiden nog steeds verwaarlozen.

Sibylle of Cuma, Italy

MEDITERRAANSE INGREDIENTEN:

Een totaal onverwachte ontdekking bij het overnachten in Orbetello bij Monte Argentario was de coöperatie La Peschereccia , die onder toezicht van Presidio Slow Food in het extra zoute water van de lagune nog op ouderwetse wijze vist en vooral hele bijzondere bottarga maakt, gezouten en gedroogde viskuit van harder, waarmee je de heerlijkste pasta kan maken. Helaas vertelde de man van de cooperatie ( ex-keeper van AS Roma….) dat dit jaar de vissen te klein waren (klimaatverandering?) en er dus heel erg weinig bottarga gemaakt is. Pech voor ons… wel hebben we geraspte bottarga kunnen kopen, maar die wordt eigenlijk van de mindere kwaliteit gemaakt. Een andere verrassing was dat deze bottarga in Nederland te koop is : Casa Del Gusto in de Kerkstraat, Amsterdam.

Het recept van de cooperatie voor deze heerlijke pasta is super eenvoudig:

300gr spaghetti

50gr geraspte bottarga

extra virgine olijfolie

citroensap

Kook de spaghetti al dente en meng deze met de olijfolie, citroensap en bottarga…en hier een lekkere rosé bij drinken…Je kan de geraspte bottarga natuurlijk ook over andere pasta’s strooien zoals hier in Trattoria Rosmarino  in Genua.

Pasta Carbonara di Sepia

Gevlucht uit regenachtig Ischia, uit het enige spa hotel dat open was (een verzamelplaats voor ouderen in gekleurde ochtendjassen in plaats van paarse trainingspakken) zijn we nog een nacht naar ons geliefde Napels gegaan en hebben stiekem heerlijk gegeten in Palazzo Petrucci, waar de sommelier ons uitgebreid heeft laten proeven en ons ervan probeerde te overtuigen dat de Fiano di Avellino van Feudi di San Gregorio, die wij –uit gewoonte- besteld hadden, eigenlijk alleen voor de smaak van buitenlanders wordt gemaakt en dat de “echte” Fiano die van Terredora is. Het is interessant om te zien dat beide wijnhuizen 200 ha grond hebben, maar dat Terradora 1.400.000 flessen produceert en Feudi di San Gregorio 3.800.000 flessen. Zou dat aan de kwaliteit te merken zijn? Ik moet eerlijk zeggen dat de Fiano di Avellino Pietracalda beter bij het hoge smaakgehalte van de geraffineerde vissoep paste, maar dat de Fiano van Terredora knisperig fris was en ik die zeker als aperitief zou aanraden.

En het laatste avontuur van deze week is toch wel het eten van “neonata”… Dit zijn de net geboren babytjes van allerlei vissoorten, o.a. ansjovis en sardientjes, die als lekkernij worden gezien, maar absoluut niet gevist mogen worden…. maar ja, we zijn in Italië. Meestal krijg je ze als beignets bij de antipasti, maar gisteren kreeg ik een heerlijke taart gevuld met deze piepkleine glanzende aaltjes. Het schijnt dat ze alleen gevist worden bij slecht weer omdat ze dan door de stroom uit hun beschermde omgeving gedreven worden.

Neonata, babyfish, eyes wide open...

Mocht je ze in Nederland vinden…hier een recept voor Frittelle di neonata:

-500gr neonata

-5 eieren

-1 eetlepel bloem

-100gr geraspte parmesaanse kaas

-handje fijngesneden peterselie

-zout, peper en eventueel rood pepertje

-veel olijfolie

-       spoel de neonata af in een hele fijne zeef, goed laten uitlekken

-       kluts de eieren en meng met de bloem, parmesaanse kaas, peterselie, zout, peper,(pepertje) en neonata

-       verhit  (veel)olijfolie in een pan en bak daar de frittati in. (grootte van 1 eetlepel)

-       uitdruipen op keukenpapier

  

  

TANGER, DE MYTHE

De charme die Tanger zo aantrekkelijk maakte voor Jack Kerouac, de Rolling Stones en Paul Bowles is grotendeels verdwenen. Tanger is een gemiddelde stad geworden, met wolkenkrabbers en fabrieken en een groeiend aantal hard druggebruikers. Maar er is één hoekje waar de oude glorie nog wordt gedroomd en dat is restaurant Le Marquis, waar Monsieur Chaoui zeven dagen per week klaar staat om de mythen in leven te houden. Keurig in pak met das herinnert hij de gasten aan de hoogtijdagen toen champagne vloeide (alleen Dom Perignon, bien sur) en caviar met soeplepels werd opgediend. Daar, in de hoek, zat Yves Saint-Laurent altijd. En daar de koning van Bulgarije. Malcolm Forbes? Maar natuurlijk kwam hij hier feest vieren, vaak in het gezelschap van miljardairsdochter Barbara Hutton. ‘Tanger, Monsieur, was beter dan Beiroet, een tweede Cannes, onvergelijkbaar stijlvoller dan Marrakech vandaag…’

Monsieur Chaoui danst om onze tafel. Nee, helaas, de avocado’s zijn zwart van binnen en de vis is op. Maar misschien een biefstukje zoals niemand hem in Tanger kan maken? En als dessert wil Monsieur Chaoui ons niets liever dan Crepes Suzette verkopen, zelf klaargemaakt aan tafel. Het ritueel is uniek. De gérant praat tegen zichzelf als hij de suiker brandt en sinaasappelsap in de koperen pan giet. Of praat hij tegen Paul Bowles? Hij ziet het oude kacheltje niet staan dat de enige bezette tafel moet verwarmen, ziet de bladderende verf en de gescheurde spiegels niet en droomt alleen nog van de glamour van weleer. Monsieur Chaoui is in de tachtig, maar de herinnering aan foie gras en Sauternes houden hem en de historie op de been.

"MAJESTIC'   Tanger - Genua

VEILIG OP ZEE

De M/N Majestic vaart tussen Tanger en Genua, via Barcelona. Het is een Italiaans schip, met Italiaanse officieren en Filippijnse matrozen en Filippijnse werksters. Twee werelden in een klein universum aan elkaar overgeleverd. Op de tweede dag vindt de generale repetitie plaats voor het geval we zouden zinken. Alle 250 opvarenden, vrachtrijders, kooplieden, moeders met baby’s, hasj koeriers, moeten verzamelen bij koffieshop Amadeus. Daar moet een Filippino met een gele cap en een paardenstaart het zwemvest demonstreren. Hij zoekt wat de voorkant is en worstelt met de ‘strap’, die hij nauwelijks dicht krijgt. Intussen draait een Italiaanse officier, zwaaiend met een dossier, om hem heen. De matroos wordt zichtbaar nerveuzer. Hij blaast op het fluitje dat geen geluid voortbrengt. Dan moet hij de zaklamp demonstreren. Hij draait het system de verkeerde kant op en de vier batterijen vallen op de grond. Het publiek kijkt weg uit sympathie met de hulpeloze matroos. De officier houdt de afgang voor gezien en laat het onderdeel reddingsboten zitten. Met deze ploeg komen die toch niet op tijd los.  Tijdens het aan wal gaan in Genua is de chaos niet te overzien en worden kinderen zowat platgetrapt. De honderden busjes en auto’s blijken achterstevoren te staan. We rijden pas na een uur van de plank. De matroos is inmiddels verkeersleider geworden. Straks mag hij bedden opmaken. De officier rookt een sigaretje en sms’t naar huis. 

Porto Venere , Italy

MEDITERRAANSE INGREDIENTEN:

Al heel lang staat wandelen langs Cinque Terre op ons ‘to do’ lijstje en eindelijk zijn we dan hier. Het blijkt dat de bekendste wandeling ‘Azurro” langs de kust van 5 dorpjes gesloten is doordat 2 van deze dorpjes door overstromingen en modderstromen in oktober 2011 bijna geheel verwoest zijn: alleen het stukje “ Via dell Amore” is open, maar dat is maar 20 minuten over een geheel aangelegd pad….We maken dat goed door later het begin van de hele route ,vanuit Porto Venere langs  afgronden te klauteren, met zo nu en dan een bordje “hier kunt u bergklimmen…”

Een andere reden om naar Porto Venere te gaan was dat  ik een artikel in een krant had gelezen over een winkeltje, Bajeico in een kleine straat achter een façade van pastelkleurige huizen, dat de ultieme pesto maakt. Senora Laura Massa is nog nooit buiten de stad geweest en heeft haar hele leven een kruidenierswinkeltje gehad, tot haar zoon haar aanraadde, toen ze 70 werd, om zich maar op 4 dingen te concentreren, waaronder haar heerlijke pesto. Gezegd moet worden dat na het verschijnen van het artikel de toeloop niet meer te stuiten is en de winkel een facelift heeft gekregen,maar Senora Laura straalt van geluk en de glazen potten met lichtgroene pesto zijn uitzonderlijk lekker. Het hele dorp is groen van jaloezie…

Haar manier om  pasta met pesto te maken:  

een aardappel schillen en in kleine dobbelsteentjes snijden, deze samen met de pasta (spaghetti) gaar koken, afgieten en haar saus erdoorheen roeren!

De beste wijn uit het DOC gebied Cinque Terre is volgens de  SlowWine gids 2012 de witte wijn 2010 van Luciano Capellini, gemaakt van de druiven bosco, vermentino en alborola. Ook hier groeien de wijnstokken op hele steile hellingen, op terrassen tot in zee. Luciano woont in Parma, maar mama ontvangt je met veel plezier in de Cantina. Het is een ingetogen wijn, smaakt naar geel fruit, een kruidig bittertje en vooral een zilte afdronk! Maar de beste wijn volgens mij is de witte wijn van de cooperatie Cantina Cinque Terre: Cinque Terre Costa da Posa di Volastra 2010, minder zilt, maar voller en prachtig goudgeel van kleur en laurier in de afdronk, dus hiervan zijn ook weer een paar flesjes achter in de auto beland.

vineyards in Volastra, Cinque Terre, Italy

OP DE MARKT IN TETOUAN

Het bezoeken van een Medina. Het verschil tussen toerist of toeschouwer zijn. De neiging om blikken te ontwijken en vooral te letten op wat er op de grond ligt tegenover stil staan en kijken. De mensen aan je voorbij laten gaan in plaats van jezelf een weg te banen levert veel nieuws op. In de zon op de hoek van de smalle steeg, vlak voor een waterbron, even tegen de okeren muur leunen. Tegenover staat een man een oude trui en een overhemd te verkopen. Meer waar heeft hij niet. We kijken elkaar aan. Hij zegt:     ‘Lekker he? Dat laadt de batterijen op.’  Zelf staat hij vrij magertjes gekleed in de schaduw. Even later steekt hij de anderhalve meter over en zegt in tandenloos Frans: ‘Wij hebben een koning, maar jullie hebben Beatrix.’Waaraan heeft hij gezien dat wij Nederlanders zijn? We kunnen het hem niet vragen want hij is bezig zijn trui te verkopen. Er zitten twee gaten in. De klant aarzelt.  Het is een goeie kwaliteit, zeggen wij aanmoedigend. Hij kijkt om en grijnst en haalt een munt van vijf dirhams uit zijn zak.  Slimme overbuurman is de helft van zijn handel kwijt. Twee glazen thee en een stokbroodje? Of een paar pjjpjes kif? Glanzende ogen en plotselinge onrust laten niet veel te raden over.

Een paar honderd passanten verder treedt een pijnlijke vorm van verzadiging in: zoveel krom, zoveel pijn. Ogen die afzien verraden. Het dagelijkse ritme van de uitzichtloosheid. Maar ook het machtig vermogen tevreden te zijn met het minimum. We maken ons los van de muur en worden maar weer gewoon toerist.

Tetouan, Marokko

MEDITERRAANSE INGREDIENTEN:

Vanuit het dakterras van onze chambres d’hotes La Tangerina in Tanger, met uitzicht op Spanje, genieten we nog van een laatste mierzoete muntthee. Ondanks dat we ‘zonder suiker’ vragen krijgen we onze thee met 2 ipv 5 grote klonten suiker. Maar je went eraan…. En morgen op weg naar Italie zullen we onze muntthee missen.

view on Spain from "La Tangerina", Tanger , Morocco

We zijn hier 5 dagen gebleven en krijgen eindelijk het gevoel van slow travel, het gevoel van je thuisvoelen in een hotel, de buurt kennen, niet meer lastig gevallen worden door zogenaamde ‘gidsen’, die je de stad willen laten zien, maar je toch meenemen naar de winkel van zoon, broer of neef…Dierbare vrienden hebben ons een paar dagen spontaan opgezocht en zijn meegelopen in onze ontdekkingstocht. De mooiste medina die wij in jaren hebben gezien is absoluut de oude stad van Tetouan: nog niet verpest door toeristen en waar de gewone bewoners, de koopmannen en de ambachtslieden in de smalle witgekalkte en soms overdekte straatjes, vreedzaam naast en door elkaar leven. En dan ‘s avonds weer terugkomen in “La Tangerina” waar met heel veel liefde heerlijk voor ons gekookt is en natuurlijk kan ik jullie hun recept voor ‘Tajine van kip met olijf en citroen” niet onthouden….

De exacte hoeveelheden weet ik niet, want ik heb het gevoel dat de kokkin alles uit de losse hand doet….

-    - - snij een ui, bak deze in een braadpan met 1 eetlepel zonnebloemolie + 1 eetlepel olijfolie

-       - voeg hierbij: zwarte peper + gemberpoeder + snufje safraan + gesneden verse peterselie + wat zout

-          dit 10 minuten laten pruttelen…

-       - stukken kip erbij, liter water erbij en met deksel half uur op laag vuur laten stoven. ( zij gebruiken een snelkookpan…..)

-       - als de kip zacht en gaar is ( en het vocht ingekookt) dit alles in een tajine doen, een handvol ontpitte groene olijven eroverheen strooien en in reepjes gesneden gekonfijte citroen

-       - De tajine op het vuur zetten en alles even laten koken en zo op tafel zetten.

-       Volgens deze kokkin gaat er nooit Ras el Hanout in een tajine…

En de manier waarop zij muntthee maakt is ook niet helemaal zoals wij dat verwachten:

- groene thee in ijzeren theepot doen, kokend water eroverheen  gieten, dan wat verse munt hierbij, een       paar suikerklontjes (sic) erbij,  de theepot op een hoog vuur zetten  en het geheel nog even laten koken en dan vooral oppassen voor het aanraken van de theepot…Van boven schenken om een wit kraagje te krijgen op de thee. Meer voor het effect dan voor de smaak. 

WAT ZIT ER IN ONZE BAGAGE?

We hebben slecht nieuws voor de tapijthandelaren, pottenbakkers en manden vlechters in Marokko: de Landrover zit vol, er kan geen wierookstokje meer bij.  Het reizend paar uit Amsterdam Zuid heeft namelijk de ruimte gevuld met potten en pannen, gereedschap en jerry cans, duikbrillen, fleece dekens, reserveonderdelen, geheime drankreserves. een enorme oranje pillenkist,kleren voor de zomer, wandelschoenen en -stokken, schriftjes, geur kaarsen, een espresso machine, een uitklapbare veld wc, maar liefst vier mobiele telefoons, twee computers een I-Pad (om helemaal los te kunnen komen van Nederland) en uiteraard plastic dozen vol kruiden en diverse soorten olijfolie terwijl we langs de Middellandse Zee reizen. Inderdaad, er zitten ook heel wat overbodige spullen bij. We hadden beter wat meer ski ondergoed kunnen inpakken. Soms slapen we bij geheel onverwachte vorst in kamertjes zonder verwarming en zit er ijzel op Mark's bril en op de ruiten van de auto.  

ijskristallen op autoruit, Chefchaouen

Ook zijn we een kurkentrekker vergeten, en dat was in Tunesie erg dom: een week lang naar een exemplaar gezocht in een islamitisch land. Het domste dat we vergeten zijn is het tijdsverschil. Ruim drie dagen overal te vroeg aangekomen en op de mensen lopen foeteren, terwijl we gewoon te vroeg waren. Ervaren reizigers heten dat.

Nu nog even een serieus onderwerp:

het is algemeen bekend dat Spanje sinds 1559 in Marokko enclaves (Plazas de Soberancia) bezit, die het als dank voor de steun aan Moulay Abdallah tegen het Ottomaanse rijk van deze had gekregen. Wij dachten dat deze curieuze situatie zich beperkte tot Ceuta en Melilla. Niks van waar. Er zijn nog 6 andere eilanden/schiereilanden in Spaans bezit, demonstratief de Spaanse vlag uithangend en (soms) bezet met garnizoenen. Voor Al Hoceima liggen de Penon de Alhucemas + twee eilandjes.

Penon de Alhucemas, Spain (Morocco)

Bij de Algerijnse grens liggen de drie Islas Chafarinas; 

Islas Chafarinas, Spain ( Morocco)

bij Torres ligt de fantastische Penon de Velez de la Gomera (het 29 man tellend garnizoen, dat zich dood moet vervelen op die paar honderd vierkante meter,  zwaaide naar ons).

Penon de Velez de la Gomera, Spain (Morocco)

En dan hebben we nog het omstreden Isla Perejil. In 2012 hangt Madrid nog aan deze kolonialistische tekenen van macht en controle onder het motto ‘Marokko ligt wel erg dichtbij ons katholieke koninkrijkrijk.’ Bang voor een islamitische invasie? En dan te bedenken dat Marokko lid wil worden van de EU, waar dus ook zijn moderne bezetter lid van is. Wilders zal wel juichen.
Mooi detail: op het strand voor de Penon de Velez heeft de zus van de vorige koning Hassan II, tevens de tante van koning Mohammed VI, Laila, jarenlang in de zomer koninklijk gekampeerd met tal van luxueuze tenten. Letterlijk met de tenen in zee. Omdat zij prinses was is er wel een wc aangelegd, maar verder was het opzettelijk afzien voor Laila, die de vrouwenrechten in Marokko vijftig jaar lang heeft verdedigd. Ze had gewoon geen zin in de poespas van Rabat en wilde even hippie spelen, met uitzicht op een Spaanse vesting.



MEDITERRAANSE INGREDIENTEN:  


De afgelopen twee dagen werd de geboortedag van de profeet Mohammed in alle Islamitische landen uitgebreid gevierd met vooral heel veel met z'n allen eten. En wat eten ze dan in Noord Marokko, heel orgineel: Tajine de Poulet en Couscous Marocain. Onze tajine was vooral lekker omdat we een hele kip kregen, met weinig, maar heel geconcentreerde saus van vooral kaneel, in plaats van een in onherkenbaar stukken gehakt beest verdrinkend in te veel groente...

Berber markt in Had-Rouadi, Marokko

Maar waar het bij zulke feesten natuurlijk vooral om gaat zijn de zoetigheden. Een islamitisch spreekwoord schijnt te zijn: "zoet eten, zoet denken..."
Deze keer dus een recept van een klassiek Marokkaans koekje, Ghriba of Ghoriba:


-250gr boter
-200gr fijne suiker
-15cl olie
-125g sesamzaad
-60g gehakte amandelen
-80g rozijnen in stukjes gesneden
-2 eieren
-720g meel
-1 1/2 zakje bakpoeder
-poedersuiker


Meng de boter met de suiker tot een zachte crème, voeg olie, sesamzaad, amandelen, rozijnen, en de eieren toe, weer goed mengen.
Langzaam meel en bakpoeder toevoegen tot je een glad deeg hebt en hiervan met de hand bolletjes vormen, die je op een ingevet bakblik legt.
In een voorverwarmde oven (180') bakken tot ze licht goudbruin zijn. Met poedersuiker bestrooien....